Ik hoor regelmatig reclame voor hoortoestellen. Een hoortoestel vind ik een mooie uitvinding die mensen kan helpen beter te horen; ik heb enkele familieleden en kennissen die er dankbaar gebruik van maken. Zelf wacht ik met smart op de eerste “luistertoestellen”: apparaten die mensen helpen om beter te luisteren.

Goed luisteren is een heel belangrijke vaardigheid. Wat mij betreft is deze vaardigheid zwaar ondergewaardeerd in onze maatschappij. Ondanks mooie spreekwoorden zoals “Spreken is zilver, zwijgen is goud”, doen we in werkelijkheid het tegenovergestelde: we waarderen mensen die goed kunnen spreken, en negeren mensen die goed kunnen luisteren.

Er zijn talloze redenen waarom ik vind dat luisteren belangrijk is. Hier een kleine greep:

Het vergroot wederzijds begrip en vertrouwen;
Het versterkt onderlinge relaties;
Het verkleint de kans op verwarring en fouten door miscommunicatie;
Het is een belangrijke stap in het voorkomen of oplossen van conflicten.

Gelukkig zijn er tips en trainingen die je kunnen helpen om beter te luisteren. Toch zijn die volgens mij maar een deel van de oplossing. Dat kan ik gemakkelijk uitleggen door mezelf als voorbeeld te nemen.

Kunnen is nog geen doen

Ik ken veel technieken om goed te luisteren: ik ben overtuigd van het nut van goed luisteren, ik heb gelezen waar ik op kan letten, ik heb trainingen gevolgd, en ik heb vooral ook heel veel geoefend en feedback gevraagd. Toch komt het regelmatig voor dat ik niet goed luister! Dat gebeurt bijvoorbeeld in de volgende situaties:

Als ik me aangevallen voel: iemand zegt iets dat ik (terecht of onterecht) interpreteer als kritiek of een persoonlijke aanval;
Als ik me wil doen gelden: bijvoorbeeld als ik een goede indruk wil maken bij een nieuwe klant, dan denk ik nog steeds soms dat ik dat het beste kan doen door slimme dingen te zeggen;
Als ik/we haast hebben: dan neem ik niet de tijd om goed te luisteren, want dan ben ik al druk bezig met antwoorden of oplossingen bedenken.

Kortom, kennis en vaardigheden zijn nuttig, maar niet voldoende.

De juiste intentie

Naast die kennis en vaardigheden zijn er andere ingredienten nodig. Bijvoorbeeld oprechte nieuwsgierigheid naar wat de ander te zeggen heeft. En de rust en het vertrouwen dat je niks anders hoeft te doen dan te luisteren. De juiste vraag of opmerking dient zich vanzelf aan als de ander is uitgepraat.

Tijdens het coachen lukt het mij meestal goed; het is alsof het opzetten van de coach-hoed me in de juiste stemming brengt om goed te luisteren. Beter gezegd, als ik coach heb ik de juiste intentie: volledige focus op de coachee en op het begrijpen van die persoon.

Nu nog leren om wat vaker die intentie hebben buiten het coachen om, en zonder dat ik daarvoor een coach-hoed nodig heb. Dat lijkt me realistischer dan wachten op de uitvinding van een luistertoestel.

Luistertoestellen